Định hướng tổ chức quản lý khai thác vận hành hệ thống metro cho TP Hà Nội

Thứ năm, 15/11/2012-22:02:36
“Việc đưa một hệ thống Đường sắt đô thị (ĐSĐT) vào hoạt động phù hợp cho một thành phố sẽ thay đổi cơ bản không chỉ điều kiện và tập quán tham gia giao thông mà còn có thể chuyển dịch cơ bản phương thức kinh doanh-sinh sống của bộ phận lớn dân cư, đồng thời cởi tung một trong những nút thắt chính ngăn cản khả năng đột phá của nền kinh tế đô thị.
Theo cách đó, chuỗi bài viết sau đây khái lược những bước đầu tiên để trao đổi và và làm rõ dần những thách thức cần vượt qua trong hành trình tiến tới một đô thị hiện đại của Thành phố Hà Nội.”

Bài viết số 1 : Lựa chọn phát triển hệ thống giao thông đô thị - metro

Năm 1998, tại Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2020, việc đầu tư xây dựng hệ thống ĐSĐT đã được nhấn mạnh “Ưu tiên cho việc xây dựng hệ thống đường sắt đô thị để tạo nên những trục chính của mạng lưới Vận tải hành khách công cộng (VT HKCC) của Thủ đô, bao gồm cả các tuyến đi trên cao và đi ngầm.” Hơn 6 năm sau, năm 2004, hệ thống ĐSĐT được tập trung nghiên cứu; tới năm 2008, hệ thống ĐSĐT mới được hoạch định tương đối cụ thể trong Quy hoạch phát triển giao thông vận tải (GTVT) Thủ đô Hà Nội đến năm 2020. Mặc dù Quy hoạch đã nêu những nguyên tắc và cơ chế cơ bản để tổ chức, thực hiện và quản lý đầu tư xây dựng các tuyến ĐSĐT; tuy nhiên ở thời điểm ban đầu, định hướng vể tổ chức thể chế quản lý vận hành còn chưa được hỗ trợ nghiên cứu sâu.
ĐSĐT trên thế giới đã có lịch sử dài, hiện vẫn đang tiếp tục khẳng định tính ưu việt trong việc giải quyết bài toán giao thông chủ đạo tại các thành phố lớn. Tuyến metro đầu tiên được đưa vào vận hành tại Luân Đôn từ năm 1863, ở Paris năm 1900, ở Tokyo năm 1927, ở Moskva năm 1935; gần đây các quốc gia đang phát triển như Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Philippines và nhiều nước khác đang tích cực đầu tư phát triển hệ thống metro. Ban đầu, công tác tổ chức quản lý của Nhà nước tập trung vào việc đầu tư xây dựng; nhưng ngay sau đó, hoặc cùng lúc, việc tổ chức quản lý vận hành khai thác hệ thống ĐSĐT đã trở nên đặc biệt quan trọng; một mặt việc thiết lập hệ thống tổ chức thể chế phù hợp nhằm chuẩn bị và đảm bảo hiệu quả đầu tư, một mặt để tạo cơ sở và môi trường thuận lợi kêu gọi đầu tư cho các tuyến/dự án ĐSĐT tiếp theo. Việc tổ chức quản lý hiệu quả công tác vận hành khai thác các tuyến ĐSĐT cùng lúc góp phần thay đổi cơ bản diện mạo và phương thức tham gia giao thông đô thị, một mặt đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống giao thông đô thị nói riêng, của nền kinh tế đô thị nói chung thông qua việc nâng cao tỷ trọng hành khách tham gia hệ thống VT HKCC và giảm Ngân sách trợ giá đối với VT HKCC.
Ảnh minh họa

Nhận thức được tầm quan trọng và tính cấp thiết của yêu cầu sớm nghiên cứu mô hình tổ chức thể chế để có thể chuẩn bị, quản lý hệ thống ĐSĐT ngay khi xây dựng/lắp đặt xong; cuối năm 2010, khi kế hoạch hoàn thành các tuyến số 2A, 3 và 2 lần lượt dự kiến vào các năm 2014, 2015 và 2017, UBND Thành phố đã thành lập Tổ công tác xây dựng Đề án Đơn vị vận hành, khai thác và bảo dưỡng các tuyến ĐSĐT trên địa bàn TP Hà Nội (Đề án O&M).
Trước đó, tháng 4/2010, UBND Thành phố đề xuất Dự án hỗ trợ kỹ thuật “Nghiên cứu tổ chức quản lý, vận hành, bảo dưỡng, khai thác các tuyến ĐSĐT” bằng nguồn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản; trong đó nhấn mạnh: “Dự án hỗ trợ kỹ thuật được thông qua sẽ là cơ sở để UBND Thành phố xem xét nghiên cứu thành lập đơn vị quản lý vận hành và khai thác các tuyến ĐSĐT sau này”.
Từ tháng 9/2011, việc nghiên cứu thành lập cơ quan vận hành, khai thác và bảo dưỡng các tuyến ĐSĐT trên địa bàn TP Hà Nội có 2 Đoàn tư vấn tham gia cụ thể là Tư vấn địa phương (Trung tâm tư vấn phát triển GTVT – Đại học GTVT) và Đoàn nghiên cứu JICA SAPI (do Nhật bản tài trợ). Trong quá trình phối hợp nghiên cứu và thông qua các cuộc hội thảo, mô hình Một công ty quản lý các tuyến ĐSĐT trên địa bàn TP Hà Nội (trừ tuyến số 1 vận hàn chung với đường sắt quốc gia) đã nhận được nhiều đồng thuận. Ngoài ra, cả hai nghiên cứu và những cơ quan liên quan đều tán đồng việc áp dụng một hệ thống vé chung, mà theo đó trước hết sẽ tăng cường sự thuận tiện cho hành khách tham gia hệ thống giao thông công cộng (GTCC).
Thông qua các nghiên cứu cụ thể, nhiều vấn đề và thách thức cụ thể đã được đặt ra và được nghiên cứu, thảo luận, như : loại hình công ty, mô hình công ty, quy mô vốn điều lệ, phương án đào tạo nguồn nhân lực, các chuẩn bị cho việc chuyển giao tuyến 2A (từ Bộ GTVT về TP Hà Nội), phương án tiếp nhận công nghệ, tiêu chí kỹ thuật chung cho hệ thống vé, trung tâm thanh toán bù trừ, các tiêu chuẩn/quy định chung về vận hành an toàn, chính sách vé,...  một loạt các thách thức và nhiệm vụ này cần được làm sáng tỏ, được nghiên cứu và quyết định từng bước để đảm bảo rằng, tới khi đưa các tuyến ĐSĐT đầu tiên của TP Hà Nội vào hoạt động, nhiều nội dung quan trọng đã được xem xét, được đề xuất.
Tới nay, Đề án thành lập cơ quan vận hành, khai thác và bảo dưỡng các tuyến ĐSĐT trên địa bàn TP Hà Nội đang trong giai đoạn hoàn thiện, dự kiến sẽ trình UBND Thành phố trong năm 2012. Sau khi Đề án được duyệt, một loạt các nhiệm vụ quan trọng liên quan tới việc nghiên cứu, thiết lập hệ thống thể chế để quản lý vận hành, khai thác và bảo dưỡng hệ thống ĐSĐT trên địa bàn TP Hà Nội sẽ được tập trung triển khai, bước đầu vạch ra cơ sở vững chắc cho việc đưa phương thức giao thông metro vào cuộc sống tại Thủ đô.

(Còn tiếp)
Nguyễn Trung Thành - MRB
Trưởng nhóm giúp việc đề án O&M
 
X
Hãy điền tên đăng nhập ở Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội của bạn.
Điền mật khẩu đi kèm với tên đăng nhập.
Đang nạp